Fietsen langs de Nederlandse grens

Door Marjan Cauwenberg

Elk van ons zag door covid wel één of ander plan of droom in rook opgaan. Zo ook Niko Winkel, die van plan was om in april 2020 een fietstocht te ondernemen naar Rome. Lockdown. En dus vond hij een alternatief: de Nederlandse grens af fietsen. Aanvankelijk enkel de Duitse, later kwam daar ook het Belgische deel bij. Een fietstocht van Groningen tot Zeeland, in totaal meer dan 1.300 kilometer lang. Niko splitste de tocht op in 17 verschillende etappes tussen de 60 en 90 kilometer en ging op zoek naar de verhalen van de plaatsen waar hij passeerde. Die bundelde hij op zijn website www.grensfietsen.nl, zodat iedereen nu in zijn fietswiel kan treden. Een originele manier om de prachtige grensstreek te verkennen, maar ook om heel wat op te steken van de typische grensgeschiedenis! 

De tocht begint bij Nieuwe Statenzijl. Daar staat een oud en verlaten grenskantoortje op de dijk tussen de polders. Het staat er maar, vergeten te wezen… 

Dit zicht zet meteen de toon voor Nico’s fietstocht langs de Duits-Nederlandse en Belgisch-Nederlandse grens. Een tocht van De Dollard, in de provincie Groningen, tot aan de Noordzee in Zeeuws-Vlaanderen, bij de badplaats Cadzand-Bad. Oude grenskantoren - sommige kregen intussen een andere invulling, andere staan nog steeds te verpieteren - herinneren aan de tijd toen landen in Europa nog echte grenzen hadden…

De grenspalen tonen de weg. Ze zijn overal. Er gaat op de ganse route geen uur voorbij dat je geen grenspaal passeert. Soms kom je ze, als je een beetje oplet, elke minuut weer tegen. Op de grens België-Nederland alleen al werden na onze splitsing liefst 388 dezelfde grijze grenspalen geplaatst. Een aantal Duitse grenspalen zijn veel ouder. De oudste grenspaal in Nederland, grenspaal 20, staat in Twente, en is wel 600 jaar oud. Maar allemaal hebben ze iets te vertellen. 

Dat maakt fietsen langs de grens zo fascinerend, want het zijn de plekken waar mensen, culturen elkaar ontmoeten, of net niet. Grenzen zitten boordevol geschiedenis en anekdotes.  

Verhalen over gebeurtenissen van eeuwen geleden, zoals de overtocht van Willem van Oranje bij Obbicht in de 16e eeuw, verhalen over de oorlog, de Antwerpse haven, de natuurlijk, de smokkelarij. Die was ooit niet enkel een lucratieve bezigheid, het was ook een beetje een sport, met een romantisch luchtje aan. Over de gehele lengte van het Belgisch-Nederlands grensgebied vind je smokkelherinneringen terug. Er waren hier van oudsher veel kleine sluipweggetjes, beekjes en moerasgebieden over en langs de grens. Aan creativiteit ontbrak het niet: sigaretten, drank etc. werden verstopt in uitsnedes van boeken, in zakjes ingenaaid in korsetten. Je kan vandaag op verschillende plekken te voet of per fiets een oude smokkelroute herbeleven, of een museum bezoeken. 

Een afschuwelijk stuk grensgeschiedenis is de ‘dodendraad’, een elektriciteitsdraad die gedurende de eerste wereldoorlog de volledige grens tussen België en Nederland afsloot om te vermijden dat Belgen de grens zouden oversteken. Je vindt er vandaag ook op verschillende plaatsen herdenkingspunten. 

En zo zit de website grensfietsen.nl boordevol informatie en wetenswaardigheden over de grensstreek, naast routebeschrijvingen en kaarten.

Natuurlijk kom je onderweg ook langs mooie natuurgebieden waar Interreg Vlaanderen-Nederland werkt aan grensoverschrijdende samenwerking op het vlak van natuur, recreatie en historisch erfgoed. Met onze projecten willen we die oude grenzen vervagen, en door samenwerking en kennisuitwisseling werken aan een duurzamer en socialer Europa. 

Het park Kempen-Broek is met zijn 25.000 ha in omvang uniek voor Vlaanderen en Nederland. Van oudsher was dit één groot aaneengesloten natuurgebied. In 1839 werd dit ecologisch waardevolle gebied in tweeën geknipt door de Belgisch-Nederlandse grens. Sindsdien zijn er tal van kunstmatige barrières zoals prikkeldraad en omheiningen en wordt het gebied als het ware in stukjes geknipt. Met het project Duurzaam verbinden wilden we deze versnippering tegengaan en zorgden we voor grensoverschrijdende natuurverbindingen en recreatieve infrastructuur. 
https://www.grensregio.eu/proj...
www.kempenbroek.eu


In grenspark De Kalmthoutse heide werkt Interreg aan het project Grasgoed. Natuurbeheerders, bedrijven en kennisinstellingen in de grensregio Vlaanderen en Nederland werken samen om natuurgras een tweede leven te geven als duurzaam product. Door middel van raffinage worden verschillende waardevolle bestanddelen uit het gras gehaald zoals vezels, eiwitten, mineralen en fosfaten. Hiervan worden allerlei producten vervaardigd, zoals graspapier, bodemverbeteraar, diervoeder en isolatiematten. Om de efficiëntie te verhogen werden aangepaste maai- en transportsystemen ontwikkeld. Ook belangrijk was de verschillende schakels in de keten - gaande van aanbod, inzameling en verwerking tot afzet - beter op elkaar te laten aansluiten. Zo wordt de hernieuwbare grondstof natuurgras een duurzaam alternatief voor eindige grondstoffen en gaan we van gras naar goed.
https://www.grensregio.eu/proj...
www.grasgoed.eu


Grenspark Groot Saeftinghe is een ambitieus project van Vlaamse en Nederlandse overheden ten behoeve van de natuur in en rond het unieke natuurgebied het ‘Verdronken Land van Saeftinghe’. Met het oog op de verdieping van de Westerschelde en de natuurcompensatie in de Hedwige- en Prosperpolders en omgeving werd ook werk gemaakt van een grensoverschrijdend natuurbeheer. Zo ontstaat een enorm aaneengesloten estuarien natuurgebied, een volwaardig grensoverschrijdend natuurpark. In het project staan drie activiteiten centraal: het herstel van de vogelbiodiversiteit, optimalisatie van de estuariene natuur en eco-hydrologisch herstel van de binnendijkse gebieden.
https://www.grensregio.eu/proj...
www.grenspark-groot-saeftinghe...



De Staats-Spaanse linies zijn een aaneenschakeling van forten, versterkte steden en liniedijken in het grensoverschrijdende Krekengebied. Getuigen van de woelige strijd van de Tachtigjarige Oorlog tot en met de Spaanse Successieoorlog.  Dankzij de samenwerking tussen Oost- en West-Vlaanderen, Zeeland, Antwerpen en Noord-Brabant werden onder andere fietspaden en informatievoorzieningen ingericht om de onderlinge samenhang zichtbaar en toegankelijk te maken. Op die manier krijgen recreanten een beter beeld van het strijdgewoel en het gezamenlijk verleden, maar ook van de meerwaarde van deze bouwwerken voor landschap en natuur.
https://www.grensregio.eu/proj...
www.staatsspaanselinies.eu


Alle info vind je op de website www.grensfietsen.nl
Meer info over subsidieprogramma Interreg Vlaanderen-Nederland vind je op www.grensregio.eu

Alle berichten

Marjan is communicatiemedewerker bij Interreg Vlaanderen-Nederland.