Aan tafel met de energie-experten van Demi More

Door Tine Vochten

Het is een druilerige, grijze winterochtend in februari wanneer ik mij naar het noorden van Noord-Brabant begeef. Ik ben op weg naar de expertengroep van DEMI MORE die vandaag plaatsvindt in het Franciscanenklooster van Megen. Na mijn oorspronkelijke teleurstelling – ik blijk niet rond de tafel te gaan met de adviseurs van een heuse Hollywoodster maar met deze van het project ‘Demonstration of Energy efficiency by Measurement and Innovation gives More’ – stijgt mijn enthousiasme alweer bij de aanblik van het prachtige gebouw dat het Franciscanenklooster is. 

Een vrijwilliger leidt mij door een wirwar aan gangen naar een vergaderzaal waar een vijftiental personen, rijkelijk voorzien van appelflappen en koffie, geanimeerd aan het discussiëren is. Dit is het multidisciplinaire team van experten dat de projectpartners van DEMI MORE adviseert bij energie-efficiënte investeringen in zes erfgoedlocaties. En zij zijn duidelijk in topvorm: doorheen de vergadering regent het kritische vragen en bedenkingen.


Drie sites, drie innovatieve technieken

De groep overloopt de verschillende sites binnen het project en de uiteenlopende technieken die daarbij te pas komen. Al gauw duizelt het mij door de vele vaktermen en krijg ik ook een beeld van de complexe omgeving waarin de projectpartners zich bewegen. In de lichtstraat van de douaneloods in Essen is bijvoorbeeld een mock-up – een model op ware grootte – geplaatst van een transparant PV-paneel zodat Onroerend Erfgoed kan aangeven welke graad van transparantie voor haar aanvaardbaar is. 

In de Beddermolen in Westerlo wordt geëxperimenteerd met amorfe linten. Deze linten worden onder de vloer geïnstalleerd en kunnen een ruimte snel verwarmen waardoor ze handig zijn voor ruimtes die onregelmatig gebruikt worden. Onderzoek wees uit dat de linten onvoldoende warmte zouden uitstralen onder het voorziene pakket van dekvloer en klinkers. Daarom werd beslist om de linten tussen de dekvloer en een gehalveerde klinker te plaatsen zodat de vloerverwarming haar volle rendement kan halen.

Het laatste punt op de agenda is het Franciscanenklooster waar we ons vandaag bevinden. De minderbroeders zijn – in navolging van de stichter van hun orde die de patroonheilige van de ecologie is – op zoek naar manieren om hun klooster energie-efficiënt te verwarmen. 

Het voorstel om het dak van het klooster te bekleden met PV-leien werd afgeschoten door de monumentencommissie. Het argument dat de leien omkeerbaar zijn, kon de commissie niet vermurwen. De experten verbazen zich over dit strenge oordeel. Dit betekent ook dat de andere innovatieve techniek die men op het dak wil toepassen, Q-Roof, relatief duurder wordt. 


Q-roof is een zonnecollector en bestaat uit aluminium vingers die onder het dak worden geïnstalleerd en die de warmte van de leien doorgeven aan een leidingsysteem met water. Dit water wordt centraal verzameld in een voorraadvat en benut om tapwater te verwarmen. Pijnpunt is dat om de vingers te installeren, het dak gedemonteerd en verhoogd moet worden. Het was interessant geweest om gelijktijdig de PV-leien te installeren of onderhoudswerkzaamheden aan het dak uit te voeren. Maar het dak is in uitstekende staat. Een studie moet nu uitwijzen of het installeren van enkel de Q-Roof techniek rendabel is (nvdr: ondertussen is gebleken dat dit niet het geval is).

Lucht als stroop

De laatste innovatieve techniek die de experten bespreken, is de reden waarom we vandaag in Megen verzamelen. Via geluidsmetingen bestrijdt HumiTemp de koudeval bij de grote glas- in-loodramen van de kloosterkapel - koudeval is het fenomeen dat warme lucht bij ramen afkoelt en naar beneden ‘valt’ waardoor een koude luchtstroom over de vloer loopt. Ik leer van de HumiTemp-specialisten dat door geluid tussen twee sensoren heen en weer te laten gaan, de luchtsnelheid en zo de luchttemperatuur op die plek heel exact bepaald kunnen worden. Lucht blijkt als stroop te zijn: als het koud is dan is de geluidsnelheid trager dan bij warm weer. 


In de kerk is sinds 2 weken een proefopstelling geplaatst die de experten enthousiast bestuderen. Sensoren sturen ventilatoren aan die in 4 ramen geïnstalleerd zijn en die de koude lucht daar moeten stilzetten. De lucht vormt een isolerend deken die de koudeval voorkomt. Zo gaat er minder warmte verloren en stijgt ook de gevoelstemperatuur waardoor er minder verwarmd moet worden. Als de testresultaten voorspoedig zijn, zal een definitief systeem geïnstalleerd worden. 

Wanneer de laatste bedenkingen van de experten gepareerd zijn en onze innerlijke mens versterkt is, vertrekt het gezelschap terug in alle windrichtingen. Demi More is gewapend om het hoofd te bieden aan de laatste uitdagingen op haar pad

Alle berichten

Tine is beleidsmedewerker en gaat even graag gezwind op pad om verslag uit te brengen.